Tüm ürünlere eşit dikkat vermek kaynakları yanlış dağıtmaktır. Bazı ürünler cirounuzun büyük bölümünü getirir, bazıları ise görünür ama neredeyse hiç satmaz. ABC analizi hangisinin hangisi olduğunu netleştirir.
ABC Analizi Nedir?
Pareto ilkesinin stok yönetimine uygulanmasıdır. Birkaç ürün toplam satışın büyük bölümünü oluşturur. Bu ürünlere öncelik vermek mantıklıdır.
A Ürünleri: Ürün sayısının yüzde 15-20'si, toplam satışın yüzde 70-80'ini oluşturur. Bu ürünler işinizin kalbidir. Asla stoksuz kalmayın.
B Ürünleri: Ürün sayısının yüzde 30-35'i, toplam satışın yüzde 15-20'si. Önemli ama daha az kritik. Makul stok seviyesi yeterli.
C Ürünleri: Ürün sayısının yüzde 45-55'i, toplam satışın yüzde 5-10'u. Bunlar ne zaman satılacağı belli olmayan, az hareket gören ürünler. Stok politikası çok farklı olmalı.
Analizi Nasıl Yaparsınız?
1. Adım: Satış Verisi Toplama
Son 6 aylık tüm ürün satışlarınızı çıkarın. Her ürün için toplam satış tutarını hesaplayın.
2. Adım: Büyükten Küçüğe Sıralama
Ürünleri toplam ciro büyüklüğüne göre sıralayın. En çok satandan en az satana.
3. Adım: Kümülatif Yüzde Hesaplama
Sıraladıktan sonra her ürünün toplam ciroya katkı yüzdesini ve kümülatif yüzdeyi hesaplayın.
| Ürün | Ciro | Kümülatif % | Sınıf |
|---|---|---|---|
| Ürün A | 45.000 TL | %36 | A |
| Ürün B | 28.000 TL | %58 | A |
| Ürün C | 18.000 TL | %73 | A |
| Ürün D | 12.000 TL | %82 | B |
| Ürün E | 8.500 TL | %89 | B |
| ... | ... | ... | C |
Kümülatif yüzde yüzde 80'e kadar A, yüzde 80-95 arası B, geri kalanlar C.
A Ürünleri İçin Stok Stratejisi
Bu ürünler için en yüksek güvenlik stoğu tutun. "Bitmesine izin verme, sipariş vermeden önce eşiğe gel" politikası uygulayın.
Tedarikçiyle bu ürünler için öncelik anlaşması yapın. "Bu ürün her zaman stokta olsun" garantisi isteyin.
Fiyat değişikliklerini anlık takip edin. A ürününde fiyat artışı geliyorsa önceden stoklamak mantıklı olabilir.
B Ürünleri İçin Strateji
Makul güvenlik stoğu. Satış hızına göre sipariş verin. Haftalık kontrol yeterli. Fiyat değişikliklerinde daha esnek olabilirsiniz.
C Ürünleri İçin Strateji
C ürünlerinde üç seçeneğiniz var:
Minimal stok: Sadece müşteri sipariş verince tedarikçiden getirin. Stok riski sıfır.
Listeden çıkarma: Çok az hareket eden ürünleri listeden kaldırın. Müşteri bu ürünü hiç sormuyor mu? O zaman neden stokta tutuyorsunuz?
Yeniden fiyatlama: C ürününü daha agresif fiyatla satmayı deneyin. Belki yüksek fiyattan dolayı C listesine düştü.
Analizi Ne Sıklıkta Güncelleyin?
Her 3 ayda bir analizi yenileyin. Sezonsal talepler, piyasa değişiklikleri ve rakip hareketleri ürünlerin kategorisini değiştirebilir. Kışın A olan ürün yazın C olabilir.
Stok Kaynaklarını ABC'ye Göre Dağıtın
A ürünlerine daha fazla depo alanı, daha sık kontrol, daha yüksek güvenlik stoğu. C ürünlerine daha az yer, daha az frekans.
Bu ayrım yalnız stok yönetimini değil satın alma bütçesini de etkiler. Tedarikçiye ödeme vadesi kısıtlıysa A ürünlerine öncelik verin.
Siparix'te ürün bazlı satış raporu çıkarın, büyükten küçüğe sıralayın. ABC sınıflaması görünür hale gelir. Raporlama sistemini bir kez kurduğunuzda her 3 ayda 30 dakika harcayarak güncel analiz yapabilirsiniz. Bu yarım saat, yıllık onlarca bin liralık stok kararına rehberlik eder.